Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/sabzevarfa/domains/sabzevarfarhang.com/public_html/funcs.php on line 3
سبزوار؛ اولین پایتخت حکومت شیعه: سبزوار فرهنگ

سبزوار؛ اولین پایتخت حکومت شیعه


23 مهر 1391
0
2703
نیم قرن حکومت سربداران در قرن هشتم هجری :
حکومت سربداران، قیامی مردمی در باشتین و سبزوار خراسان علیه ظلم و تعدی حاکمان مغول و عاملان آنان پس از یکصد و بیست سال استیلای قوم تاتار و مغول بر ایران و بسیاری از مناطق آسیا به وقوع پیوست.

به گزارش سبزوار نیوز، یکی از مردم سبزوار در جلسه پرسش و پاسخ نمایندگان با مردم با بیان این مطلب گفت: نخستین حکومت توسط شیعیان دوازده امامی شهرستان سبزوار تحت قیام سربداران تشکیل شد و مدت بیش از نیم قرن در قرن هشتم هجری حکومت کردند

اینکه چرا از این حکومت که سرآغاز برای دیگر قیامهای مردمی و عدالت خواهانی علیه بیگانگان سخن نرفته است انتقاد کرده و گفت: بررسی زوایایی این حکومت در سرزمینی که یکی از نخستین چهار شهرستان تمام شیعه نشین می باشد کم لطفی به مردم این دیار و پیشینیه روشن آنان است .

حکومت سربداران، قیامی مردمی در باشتین و سبزوار خراسان علیه ظلم و تعدی حاکمان مغول و عاملان آنان پس از یکصد و بیست سال استیلای قوم تاتار و مغول بر ایران و بسیاری از مناطق آسیا  به وقوع پیوست.

این نهضت که به قیام سربداران شهرت یافته‌است، از لحاظ وسعت، بزرگ‌ترین، از نظر تاریخی مهم ترین جنبش آزادی بخش خاورمیانه در قرن هشتم هجری بود. تلاش پیگیر رهبران آزاده این قیام، منجر به تشکیل حکومت مستقل ملی و شیعه مذهب ایرانی در خراسان شد. مهم ترین ویژگی‌های این حکومت عبارت بود از: تنفر و انزجار از عنصر مغولی و تثبیت ایدئولوژی تشیع امامی. اولین رهبر آنها یک روحانی به نام شیخ خلیفه بود بعد از وی یکی از شاگردانش بنام شیخ حسن جوری رهبری سربداران برعهده داشت.

هنگامی که سربداران توانستند بر حاکم مغولی خراسان پیروز شوند حکومت مستقلی ترتیب دادند و سبزوار را مرکز خود ساختند.

قیام سربداران با آن که جنبشی محلی بود و مدت زیادی دوام نیافت، اما در تاریخ ایران اهمیتی خاص دارد، زیرا در پی این قیام و با نیرو گرفتن از پیروزی های آن بود که در نقاط دیگر نیز مردم روستاها سرکشی آغاز کردند.استقرار دولت مرعشیان در مازندران را باید یکی از بارزترین پی آمدهای حکومت سربداران دانست. امرای سربداران در اداره حکومت با یکدیگر اختلاف بسیار داشتند و بسیاری از آنان با توطئه یاران خود را از پای درآمدند.


نخستین حاکم سلسلهٔ سربداران، "عبدالرزاق باشتینی" بود که به مدت دو سال و چهار ماه حکومت کرد.


در سال 738 ه.ق. سربداران سبزوار را بتصرف در آوردند و علیه مغولان مکرر جنگیدند و دامنه حکومت خود را تا مازندران و گرگان توسعه دادند.


سربداران دعوی داشتند که می خواهند کاری کنند که حتی یک تاتار تا قیام قیامت خیمه در خاک ایران نزند.


به قول مؤلف روضات الجنات این گروه را از آن جهت سربداران گویند که گفتند: اگرتوفیق یابیم دفع ظلم ظالمان کرده باشیم والا سر خود را بردار ببینیم که دیگر تحمل تعدی و ظلم نداریم. سربداران مدت پنجاه سال در سبزوار و نواحی مجاور آن حکومت کردند.

-------

آثار باستاني  و اماكن مذهبي :

امامزاده شعيب :در محله سبريز شهر سبزوار قراردارد .به قرارمسموع برادر امام رضاع) مي باشد ، ول سند كافي در دست نيست .

امامزاده يحيي : برسر چهارراه در مقابل در شمالي بازار قرار دارد .ضيع الدوله و دكتر شريعتي اين بنا را مربوط به عهد غازان خان (708)ذكر ميكنند .برخي درباره اينكه اين امام زاده برادر امام رضا (ع) باشد گرديد دارند و دليل كاقي بر اين مدعا نيز وجود ندارد .

امامزاده سيد جعفر (شاهزاده جعفر ):در حاشيه روستاي چاهك سبزوار واقع شده ، بناي 8ضلعي است برروي يك سكو با طول60/16و عرض 5/2متر قرار گرفته است .موضوع قابل توجه ؛ قطعه سنگي است كه جاي پاي كودكي را باظرافت خاصي در آن حكاكي كرده اند جاي پاي مزبور متعلق به امامزاده مدفون در اين بقعه است .

آرامگاه پير گردان (پير گردو ) :آرامگاه (ابو رفاعه )ازصحابه پيامبر (ص)كه بين كلاته سيفر و خسروجرد قراردارد و روزهاي چهارشنبه به هنگام طلوع آفتاب حاجت مندان، مسير شهر را تا آنجا پياده طي مي كنند .

ماكت تنديس بنيانگذاران سربداران سبزوار :تصوير پيكر ه ي بنيانگذاران سلسله سربداران كه درميدان سربداران سبزوار نصب شده توسط هنرمنداين شهر آقاي حسين ماستياني ساخته شده است .

آتشكده آذربرزين مهر(خانه ديو)،در متون اوستايي از سه آتشكده مورد احترام طبقات تشكيل دهنده جامعه ساساني ياد شده است كه در خراسان با نام آتشكده آذر برزين مهر (مختص كشاورزان )ناميده مي شده است .درمورد چگونگي تأسيس و باني آن در فصل 17بند هش بند 8  اين گونه مي خوانيم كه آذربرزين مهر تازمان گشتاسب در گردش بوده ،پناه جهانيان مي بود.تازرتشت انوشه روان دين آورد .گشتاسب دين پذيرفت .اين آتشكده در30كيلومتري شمال غربي سبزوارو در ارتفاعات شمالي روستاي مهر و ريوند واقع شده و از جالب ترين چهار طاقي هاي ساساني است كه از لحاظ موقعيت جغرافيايي در يكي از صعب العبور ترين ،مناطق واقع شده است .از لحاظ فرم و تكنينيك چيدن سنگ ها به طاق نعلي شكل بناهاي هم عصر خود همچون دروازه هاي شمال و جنوبي تخت سليمان شبيه است .

مسجد جامع :اين بناي باشكوه از عهد امير مويد آخرين امير سربداري به يادگار مانده است،اين مسجد جنب بازار سرپوشيده و به فاصله اي كوتاه از امام زاده يحيي و در جنوب شرقي آن قرار دارد. گرچه بناي آن را به دوران قبل از اسلام و به عنوان معبد معرفي كرده اند و در دوران آغازين اسلام با تغيير شكل به صورت معبد درآمده است .ليكن در حمله حمزه بن آذرك خارجي و همچنين زلزله هاي پي درپي ويران مي گردد تا اينكه در عهد سربداريه بناي اخير كه دو ايوانه و چهار مناره است ساخته مي شود.ادامه...

مصلي: اين نمازگاه كه مردم از دير زمان براي برگزاري نمازهاي عيدين و جمعه به آنجا مي رفته اند در ابتداي ورودي قبرستان شهر واقع شده است .مولوي مي نويسد :در زمين هاي شرقي خارج شهر سبزوار بفاصله كمي از شهر بناي محكم و آجري قرار دارد كه سبك ساختماني آن مربوط به عهد صفويه مي باشد و زير بناي آن 242 متر است... سقف اين مصلي بسيار عالي و ماهرانه ساخته شد ه و يازده متر ارتفاع دارد.

مناره پامنار :در كنار مسجد جامع قديم معروف به مسجد پامنار در مركز شهر سبزوار مي باشد.از ابنيه تك مناره است و بدنه آجري آن منقش به خط كوفي و اشكال هندسي است .تاريخ آن 226ه .ق مي باشد .ادامه...

مناره خسروجرد :معروف به ميل خسروگرد .در فاصله حدود يك كيلومتري جنوب روستاي خسروجرد و در كنار جاده تهران ،به فاصله 5كيلومتري غرب سبزوار قرار دارد .از اين مناره در بين سياحت نامه ها و كتب جغرافياي تاريخي كراراٌ ياد شده است . ارتفاع آن را 38 متر دانسته اند كه در بدنه آجري آن دو كتيبه كوفي و تزئينات لوزي شكل دارد.ضيع الدوله بلندي آن را 20 متر و متعلق به مسجد خسروگرد معرفي مي كند ،افضل الملك آن را ابنيه قبل از اسلام مي داند ،عبدالحميد مولوي معتقد است كه "... بدور آن دو كتيبه بخط كوفي قرار دارد كه ساخت آن را همزمان با بناي مسجد كه احتمالا415 ه.ق زمان سلطنت محمود غزنوي مي باشد در يك زمان بوده است .

آرامگاه ابوالحسن زيد بيهقي :در مركز بخش ششتمد ،در جنوب شرق سبزوار به فاصله 36 كيلومتر ،زادگاه و مدفن ابن فندق (ابوالحسن زيد بيهقي )مورخ ،اديب و فقيه شافعي مشهور و نگارنده كتاب "تاریخ بيهقي" مي باشد .آرامگاه بيهقي ،برفرازتپه اي درناحيه جنوب غرب ششتمد با طرحي نو و زيبا قرار دارد و در محوطه باغ اين آرامگاه ،يك كتابخانه به ياد آن دانشمند شهير  ، احداث شده است .

آرامگاه ملا حسين واعظ كاشفي (پير حاجات ) :درواسط خيابان خواجه نظام الملك قراردارد ودر سالهاي اخير بناي زيبايي به صورت باغچه ميباشد ، بر فراز مزار اين فقيه و محدث شهير عهد امير علي شير نوايي ساخته شده است .

آرامگاه حاج ملاهادي اسرار سبزوار ي: اين فيلسوف شهير كه دردوره قاجار و عصر ناصري مي زيسته است .آرامگاهش توسط مستوفي الممالك (ميرزا يوسف آشتياني)در محل ملك شخصي آن بزوراگوار بنا گرديد .ادامه...

آرامگاه حاج ميرزا ابراهيم شريعتمدار سبزواري :اين عالم بزرگوار هم عصر با حاج ملاهادي سبزوار ي بوده .مدرسه شريعتمدار به سال 1303هجر ي قمري به همت وي و علماي عالي رتبه سبزواري در عصر قاجار بوده است .اين مدرسه در خيابان بيهق نبش كوي سروه قرار دارد .آرامگاه وي درمقابل آن در ضلع جنوبي خيابان بيهق واقع شده است .

يخدان ها :تعدادي يخدان مخروطي شكل قديمي در اطراف شهر به ويژه در محله آب قصبه ،گلشن ، جنوب نقابشك و جنوب سي هزار متري وجود داشت كه آب باران زمستان به آن جا هدايت ميشد و به صورت يخ براي تابستان ذخيره ميگرديد .
انجمن كتابخانه هاي عمومي سبزوار
منبع:دانانیوز
:: نظرات :: /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

مراسم 16 آذر که توسط انجمن های علمی و کانونهای فرهنگی هنری و اجتماعی دانشگاه حکیم برگذار شده را چگونه ارزیابی می کنید؟