Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home/sabzevarfa/domains/sabzevarfarhang.com/public_html/funcs.php on line 3
آداب و رسوم فراموش شده مردم سبزوار در ماه رمضان: سبزوار فرهنگ

آداب و رسوم فراموش شده مردم سبزوار در ماه رمضان


9 مرداد 1391
0
2549

ماه رمضان از گذشته های دور تاكنون در فرهنگ مردم از جایگاهی ممتاز و ویژه ای برخوردار بوده است


ماه رمضان از گذشته های دور تاكنون در فرهنگ مردم از جایگاهی ممتاز و ویژه ای برخوردار بوده است آداب و رسوم ماه مضان یكی ازمهمترین مباحث فرهنگی در بین مردم بوده كه به واسطه قدمتش از قداست ویژه ای برخورداراست.

متأسفانه در زندگی شهری و ماشینی، بسیاری از این سنت‌های زیبا به بوته فراموشی سپرده شده اند و بسیاری نیز كم رنگ تر شده اند و از آنجا كه این آئین زمینه ساز همبستگی بین مردم است اهمیت و جایگاه این ماه چندین برابرمی شود.

در گذشته و حال به لحاظ چرخشی بودن ماه های مذهبی با ماه های ملی ممکن بود ماه رمضان در ایام مختلف سال برگزار شود به لحاظ اهمیت این موضوع مردم تمهیدات که برای برگزاری این مراسم در نظر می گرفتند بسیار متفاوت با یکدیگر بود بطوریکه در بعضی از اوقات ماه رمضان در تابستان برگزارمی شد و مردم از خوردنی ها و میوه های خاصی برای خواباندن اتش تابستان استفاده می کردند.

ماه رمضان در سبزوار به ماه مبارک مشهور است به همین علت یک نفر باید روزشمار این ماه را داشته باشد که چه زمانی ماه رمضان شروع  و کی به اتمام می رسد در کتاب تاریخ بیهق نقل قول شده که به دلیل عدم رویت هلال ماه در بین اهالی سبزوار و خسروگرد اختلافی پیش می آید که یک روحانی که مورد توافق هر دو طرف بوده روز شمار ماه مضان و اوقات شرعی را بر عهده گرفته است.

در همین رابطه فردی به نام طبال بدون دریافت مزدی از مردم از سر خیر خواهی به هنگان سحر بر بام خانه می رفت و کار خود را با صلوات بر محمد و آل محمد(ص) و چاوشی و مدح علی بن ابی طالب شروع می کرد و طبلی بدست می گرفت و آرام آرام بر طبل می نواخت و در کوی و برزن راه می رفت و شروع به طبل زدن می کرد  مردم را برای سحر بیدار می کرد با روشن شدن چراغ ها که نشانه بیدار شدن مردم بود طبال طبل زنی خود را قطع می کرد طبال با ریتم خاصی طبل می زد و با این قطعه شعر محلی که (وَخ پلو بِپِز وَخ  پُلوُ بِپِز وَخ کِمِه جوش کو) شروع به سحر خوانی می کرد که مردم سحر نزدیک است و برای روزه داری آماده شوید.

روزه دارن بعد از خواندن نماز صبح به تلاوت قرآن کریم می پرداختند و بعد از نیایش بدون اینکه دوباره بخوابند امور روزمره زندگی خود را شروع می کردند و معمولا تا قبل از ظهر تمام کارهایشان را انجام می دادند و بعد از ظهر به استراحت و ادای فرایض دینی می پرداختند تا بتوانند تا پایان ماه مبارک رمضان قرآن را یک دور بخوانند قرآن خوانی دربین همسایه ها به نوبت انجام می شد و از آنجایی که سوره (یس) قلب قران است به خانواده ای که سوره یس می رسید باید افراد قرآن خوان را افطاری می داد.

در بعضی از روستاهای بخش داورزن از جمله مور و علی آباد مراسمی تحت عنوان (سفره صلوات) در امامزاده علی اکبر مور برگزار می شد که در این سفره بسیاری از خانم ها برای تبرک تسبیح و مهر داخل آن می گذاشتند وبا روشن کردن شمع به ذکر دعا و خواندن قرآن مشغول می شدند فردی به نام (ملاباجی) مسئول خواندن قرآن و رفع اشکلات قرآنی بود تمام کسانی که در مراسم قرآن خوانی شرکت می کردند اشکالات خود را رفع می کردند.

در ماه مبارک رمضان در بین سبزوارها رسم بر این بود که بزرگترها، کوچکترهای فامیل را افطاری دهند و به این صورت افراد روزه داربا خوردن حلیم و شوربا افطار می کردند.

شب های احیاء از ویژگی خاصی در بین مردم برخوردار بود  درشب احیاء نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم مردم با خواندن نماز و دعای جوشن، قرآن بر سرگذاشتن و خواندن نماز صد رکعتی آداب این شب ها را به جا می آورند همچنین در شب بیست و هفتم ماه رمضان که مصادف با کشته شدن ابن ملجم است مردم به جشن و سرورمی پرداختند و برای کشته شدن ابن ملجم به صورت نمادی سیاه پوش می کردند تا کسی آن ها را نشناسد وبرای گرفتن آجیل و خوردنی به درب منازل می رفتند.

در بین خوردنی ها اشکنه قورمه، ماست، دوغ خیار، تخم مرغ شیره و قابلی که نوعی گیاهی کوهی است که در بین عامه مردم طرفداران فراوانی داشت به مرور که اوضاع معیشتی مردیم بهتر می شد برنج با خوشتلی(رشته آش) و کوکوی سبزی تناول می کردند.

در گذشته رسم بر این بود که مردم برای خواندن نماز عید فطر در محلی به نام مصلی تاریخی سبزوار موسوم به عیدگاه  جمع شوند  و بعد از به جا آوردن نماز عید فطر بری تبرک بر سر مزار اهل قبور می رفتند و با پخش خرما و حلوا برای مردگان طلب مغفرت می کردند.

این خلاصه ای از آداب و رسوم فراموش شده مردم سبزوار درماه مبارک رمضان بود اگر بخواهیم تجزیه و تحلیلی بر اینگونه مراسمات بر گذشته و حال داشته باشیم متوجه می شویم چرا مردم در گذشته با ذوق و رغبت و انسجام بیشتر به استقبال ماه مبارک رمضان می رفتند  که کارشناس میراث فرهنگی سبزوار جمعیت کم، تمرکز بیشترو بافت درون گرای مردم را در گذشته از مهمترین دلایل انسجام روابط در گذشته عنوان کرد اما امروزه به دلیل توسعه شهرنشینی و جایگزین شدن تلویزیون و به روز شدن تکنولوژی و فناوری مردم ترجیح می دهند که با سکوت  اعمال  روزه داری خود را در ماه رمضان انجام دهند.

درگذشته حسینیه قنادها، لطفعلی خان، زرگرها و قنبر سیاه ازمهمترین حسینیه ها در سبزوار بوده که امروز تعداد آن ها از نظر وسعت گسترش چشمگیری داشته بطوی که در حال حاضر بیش از 270 مسجد و حسینیه در سبزوار بوجود آمده که همین کثرت، پراکندگی و توسعه شهری باعث شده تا انسجامی که در گذشته در بین مردم حاکم بوده کمرنگ تردیده شود. 
منبع:سبزوارنیوز

:: نظرات :: /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

مراسم 16 آذر که توسط انجمن های علمی و کانونهای فرهنگی هنری و اجتماعی دانشگاه حکیم برگذار شده را چگونه ارزیابی می کنید؟